‹
DN 16

Mahāparinibbānasutta

Mahāparinibbānasutta

Dīgha Nikāya · Terjemahan Indonesia Tiga Keranjang

DN 16
Suasana ajaran · ilustrasi pendamping, bukan bagian dari teks kanonik
KENALI DUNIA DN 16

Kenali dunia dalam sutta ini

Sutta ini adalah salah satu kisah paling penting dan mengharukan dalam kanon Pāli, menggambarkan hari-hari terakhir Sang Buddha. Bacalah dengan tenang, dan perhatikan bagaimana ajaran-ajaran inti disampaikan di tengah narasi perjalanan dan perpisahan yang khidmat.

TOKOH & TEMPAT

Sinopsis singkat

Mahāparinibbānasutta mengisahkan masa-masa terakhir kehidupan Buddha, dimulai dari nasihatnya tentang tujuh prinsip yang mencegah kemunduran bagi para Vajji dan para bhikkhu, hingga perjalanan terakhirnya menuju Kusinārā. Sutta ini memuncak pada keputusan Buddha untuk melepaskan daya hidupnya, wejangan terakhirnya tentang pentingnya ketekunan, dan peristiwa parinibbāna (padamnya sempurna) beserta pembagian reliknya.

Pengantar Tiga Keranjang · bukan bagian dari teks kanonik.

dn16:6.1.1 Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:

dn16:6.1.2 “siyā kho panānanda, tumhākaṁ evamassa:

dn16:6.1.3 ‘atītasatthukaṁ pāvacanaṁ, natthi no satthā’ti.

dn16:6.1.4 Na kho panetaṁ, ānanda, evaṁ daṭṭhabbaṁ.

dn16:6.1.5 Yo vo, ānanda, mayā dhammo ca vinayo ca desito paññatto, so vo mamaccayena satthā.

dn16:6.2.1 Yathā kho panānanda, etarahi bhikkhū aññamaññaṁ āvusovādena samudācaranti, na kho mamaccayena evaṁ samudācaritabbaṁ.

dn16:6.2.2 Theratarena, ānanda, bhikkhunā navakataro bhikkhu nāmena vā gottena vā āvusovādena vā samudācaritabbo.

dn16:6.2.3 Navakatarena bhikkhunā therataro bhikkhu ‘bhante’ti vā ‘āyasmā’ti vā samudācaritabbo.

dn16:6.3.1 Ākaṅkhamāno, ānanda, saṅgho mamaccayena khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhanatu.

dn16:6.4.1 Channassa, ānanda, bhikkhuno mamaccayena brahmadaṇḍo dātabbo”ti.

dn16:6.4.2 “Katamo pana, bhante, brahmadaṇḍo”ti?

dn16:6.4.3 “Channo, ānanda, bhikkhu yaṁ iccheyya, taṁ vadeyya.

dn16:6.4.4 So bhikkhūhi neva vattabbo, na ovaditabbo, na anusāsitabbo”ti.

dn16:6.5.2 “siyā kho pana, bhikkhave, ekabhikkhussāpi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā, pucchatha, bhikkhave, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha:

dn16:6.5.3 ‘sammukhībhūto no satthā ahosi, na mayaṁ sakkhimhā bhagavantaṁ sammukhā paṭipucchitun’”ti.

dn16:6.5.4 Evaṁ vutte, te bhikkhū tuṇhī ahesuṁ.

dn16:6.6.2 tatiyampi kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

dn16:6.6.3 “siyā kho pana, bhikkhave, ekabhikkhussāpi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā, pucchatha, bhikkhave, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha:

dn16:6.6.4 ‘sammukhībhūto no satthā ahosi, na mayaṁ sakkhimhā bhagavantaṁ sammukhā paṭipucchitun’”ti.

dn16:6.6.5 Tatiyampi kho te bhikkhū tuṇhī ahesuṁ.

dn16:6.6.7 “siyā kho pana, bhikkhave, satthugāravenapi na puccheyyātha. Sahāyakopi, bhikkhave, sahāyakassa ārocetū”ti.

dn16:6.6.8 Evaṁ vutte, te bhikkhū tuṇhī ahesuṁ.

dn16:6.6.9 Atha kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:

dn16:6.6.10 “acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante, evaṁ pasanno ahaṁ, bhante, imasmiṁ bhikkhusaṅghe, ‘natthi ekabhikkhussāpi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā’”ti.

dn16:6.6.11 “Pasādā kho tvaṁ, ānanda, vadesi, ñāṇameva hettha, ānanda, tathāgatassa. Natthi imasmiṁ bhikkhusaṅghe ekabhikkhussāpi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā.

dn16:6.6.12 Imesañhi, ānanda, pañcannaṁ bhikkhusatānaṁ yo pacchimako bhikkhu, so sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo”ti.

dn16:6.7.2 “handa dāni, bhikkhave, āmantayāmi vo,

dn16:6.7.3 vayadhammā saṅkhārā appamādena sampādethā”ti.

dn16:6.7.4 Ayaṁ tathāgatassa pacchimā vācā.

dn16:6.8.1 Atha kho bhagavā paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajji, paṭhamajjhānā vuṭṭhahitvā dutiyaṁ jhānaṁ samāpajji, dutiyajjhānā vuṭṭhahitvā tatiyaṁ jhānaṁ samāpajji, tatiyajjhānā vuṭṭhahitvā catutthaṁ jhānaṁ samāpajji, catutthajjhānā vuṭṭhahitvā ākāsānañcāyatanaṁ samāpajji, ākāsānañcāyatanasamāpattiyā vuṭṭhahitvā viññāṇañcāyatanaṁ samāpajji, viññāṇañcāyatanasamāpattiyā vuṭṭhahitvā ākiñcaññāyatanaṁ samāpajji, ākiñcaññāyatanasamāpattiyā vuṭṭhahitvā nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpajji, nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā vuṭṭhahitvā saññāvedayitanirodhaṁ samāpajji.

dn16:6.8.2 Atha kho āyasmā ānando āyasmantaṁ anuruddhaṁ etadavoca:

dn16:6.8.3 “parinibbuto, bhante anuruddha, bhagavā”ti.

dn16:6.8.4 “Nāvuso ānanda, bhagavā parinibbuto, saññāvedayitanirodhaṁ samāpanno”ti.

dn16:6.9.1 Atha kho bhagavā saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahitvā nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpajji, nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā vuṭṭhahitvā ākiñcaññāyatanaṁ samāpajji, ākiñcaññāyatanasamāpattiyā vuṭṭhahitvā viññāṇañcāyatanaṁ samāpajji, viññāṇañcāyatanasamāpattiyā vuṭṭhahitvā ākāsānañcāyatanaṁ samāpajji, ākāsānañcāyatanasamāpattiyā vuṭṭhahitvā catutthaṁ jhānaṁ samāpajji, catutthajjhānā vuṭṭhahitvā tatiyaṁ jhānaṁ samāpajji, tatiyajjhānā vuṭṭhahitvā dutiyaṁ jhānaṁ samāpajji, dutiyajjhānā vuṭṭhahitvā paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajji, paṭhamajjhānā vuṭṭhahitvā dutiyaṁ jhānaṁ samāpajji, dutiyajjhānā vuṭṭhahitvā tatiyaṁ jhānaṁ samāpajji, tatiyajjhānā vuṭṭhahitvā catutthaṁ jhānaṁ samāpajji, catutthajjhānā vuṭṭhahitvā samanantarā bhagavā parinibbāyi.

dn16:6.10.1 Parinibbute bhagavati saha parinibbānā mahābhūmicālo ahosi bhiṁsanako salomahaṁso. Devadundubhiyo ca phaliṁsu.

dn16:6.10.2 Parinibbute bhagavati saha parinibbānā brahmāsahampati imaṁ gāthaṁ abhāsi:

dn16:6.10.9 Parinibbute bhagavati saha parinibbānā sakko devānamindo imaṁ gāthaṁ abhāsi:

dn16:6.10.14 Parinibbute bhagavati saha parinibbānā āyasmā anuruddho imā gāthāyo abhāsi:

dn16:6.10.23 Parinibbute bhagavati saha parinibbānā āyasmā ānando imaṁ gāthaṁ abhāsi:

dn16:6.10.28 Parinibbute bhagavati ye te tattha bhikkhū avītarāgā appekacce bāhā paggayha kandanti, chinnapātaṁ papatanti, āvaṭṭanti vivaṭṭanti, “atikhippaṁ bhagavā parinibbuto, atikhippaṁ sugato parinibbuto, atikhippaṁ cakkhuṁ loke antarahito”ti.

dn16:6.10.29 Ye pana te bhikkhū vītarāgā, te satā sampajānā adhivāsenti:

dn16:6.10.30 “aniccā saṅkhārā, taṁ kutettha labbhā”ti.

dn16:6.11.1 Atha kho āyasmā anuruddho bhikkhū āmantesi:

dn16:6.11.2 “alaṁ, āvuso, mā socittha mā paridevittha.

dn16:6.11.3 Nanu etaṁ, āvuso, bhagavatā paṭikacceva akkhātaṁ:

dn16:6.11.4 ‘sabbeheva piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo’.

dn16:6.11.5 Taṁ kutettha, āvuso, labbhā. ‘Yaṁ taṁ jātaṁ bhūtaṁ saṅkhataṁ palokadhammaṁ, taṁ vata mā palujjī’ti, netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

dn16:6.11.7 “Kathaṁbhūtā pana, bhante, āyasmā anuruddho devatā manasi karotī”ti?

dn16:6.11.8 “Santāvuso ānanda, devatā ākāse pathavīsaññiniyo kese pakiriya kandanti, bāhā paggayha kandanti, chinnapātaṁ papatanti, āvaṭṭanti, vivaṭṭanti:

dn16:6.11.9 ‘atikhippaṁ bhagavā parinibbuto, atikhippaṁ sugato parinibbuto, atikhippaṁ cakkhuṁ loke antarahito’ti.

dn16:6.11.10 Santāvuso ānanda, devatā pathaviyā pathavīsaññiniyo kese pakiriya kandanti, bāhā paggayha kandanti, chinnapātaṁ papatanti, āvaṭṭanti, vivaṭṭanti:

dn16:6.11.11 ‘atikhippaṁ bhagavā parinibbuto, atikhippaṁ sugato parinibbuto, atikhippaṁ cakkhuṁ loke antarahito’ti.

dn16:6.11.12 Yā pana tā devatā vītarāgā, tā satā sampajānā adhivāsenti:

dn16:6.11.13 ‘aniccā saṅkhārā, taṁ kutettha labbhā’”ti.

dn16:6.11.14 Atha kho āyasmā ca anuruddho āyasmā ca ānando taṁ rattāvasesaṁ dhammiyā kathāya vītināmesuṁ.

dn16:6.12.1 Atha kho āyasmā anuruddho āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:

dn16:6.12.2 “gacchāvuso ānanda, kusināraṁ pavisitvā kosinārakānaṁ mallānaṁ ārocehi:

dn16:6.12.5 “Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando āyasmato anuruddhassa paṭissutvā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya attadutiyo kusināraṁ pāvisi.

dn16:6.12.6 Tena kho pana samayena kosinārakā mallā sandhāgāre sannipatitā honti teneva karaṇīyena.

dn16:6.12.7 Atha kho āyasmā ānando yena kosinārakānaṁ mallānaṁ sandhāgāraṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kosinārakānaṁ mallānaṁ ārocesi:

dn16:6.12.10 Idamāyasmato ānandassa vacanaṁ sutvā mallā ca mallaputtā ca mallasuṇisā ca mallapajāpatiyo ca aghāvino dummanā cetodukkhasamappitā appekacce kese pakiriya kandanti, bāhā paggayha kandanti, chinnapātaṁ papatanti, āvaṭṭanti, vivaṭṭanti:

dn16:6.12.11 “atikhippaṁ bhagavā parinibbuto, atikhippaṁ sugato parinibbuto, atikhippaṁ cakkhuṁ loke antarahito”ti.

dn16:6.13.1 Atha kho kosinārakā mallā purise āṇāpesuṁ:

dn16:6.13.2 “tena hi, bhaṇe, kusinārāyaṁ gandhamālañca sabbañca tāḷāvacaraṁ sannipātethā”ti.

dn16:6.13.3 Atha kho kosinārakā mallā gandhamālañca sabbañca tāḷāvacaraṁ pañca ca dussayugasatāni ādāya yena upavattanaṁ mallānaṁ sālavanaṁ, yena bhagavato sarīraṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavato sarīraṁ naccehi gītehi vāditehi mālehi gandhehi sakkarontā garuṁ karontā mānentā pūjentā celavitānāni karontā maṇḍalamāḷe paṭiyādentā ekadivasaṁ vītināmesuṁ.

dn16:6.13.4 Atha kho kosinārakānaṁ mallānaṁ etadahosi:

dn16:6.13.5 “ativikālo kho ajja bhagavato sarīraṁ jhāpetuṁ, sve dāni mayaṁ bhagavato sarīraṁ jhāpessāmā”ti.

dn16:6.13.6 Atha kho kosinārakā mallā bhagavato sarīraṁ naccehi gītehi vāditehi mālehi gandhehi sakkarontā garuṁ karontā mānentā pūjentā celavitānāni karontā maṇḍalamāḷe paṭiyādentā dutiyampi divasaṁ vītināmesuṁ, tatiyampi divasaṁ vītināmesuṁ, catutthampi divasaṁ vītināmesuṁ, pañcamampi divasaṁ vītināmesuṁ, chaṭṭhampi divasaṁ vītināmesuṁ.

dn16:6.14.1 Atha kho sattamaṁ divasaṁ kosinārakānaṁ mallānaṁ etadahosi:

dn16:6.14.2 “mayaṁ bhagavato sarīraṁ naccehi gītehi vāditehi mālehi gandhehi sakkarontā garuṁ karontā mānentā pūjentā dakkhiṇena dakkhiṇaṁ nagarassa haritvā bāhirena bāhiraṁ dakkhiṇato nagarassa bhagavato sarīraṁ jhāpessāmā”ti.

dn16:6.14.3 Tena kho pana samayena aṭṭha mallapāmokkhā sīsaṁnhātā ahatāni vatthāni nivatthā:

dn16:6.14.4 “mayaṁ bhagavato sarīraṁ uccāressāmā”ti na sakkonti uccāretuṁ.

dn16:6.14.5 Atha kho kosinārakā mallā āyasmantaṁ anuruddhaṁ etadavocuṁ:

dn16:6.14.6 “ko nu kho, bhante anuruddha, hetu ko paccayo, yenime aṭṭha mallapāmokkhā sīsaṁnhātā ahatāni vatthāni nivatthā:

dn16:6.14.7 ‘mayaṁ bhagavato sarīraṁ uccāressāmā’ti na sakkonti uccāretun”ti?

dn16:6.14.8 “Aññathā kho, vāseṭṭhā, tumhākaṁ adhippāyo, aññathā devatānaṁ adhippāyo”ti.

dn16:6.15.1 “Kathaṁ pana, bhante, devatānaṁ adhippāyo”ti?

dn16:6.15.2 “Tumhākaṁ kho, vāseṭṭhā, adhippāyo:

dn16:6.15.3 ‘mayaṁ bhagavato sarīraṁ naccehi gītehi vāditehi mālehi gandhehi sakkarontā garuṁ karontā mānentā pūjentā dakkhiṇena dakkhiṇaṁ nagarassa haritvā bāhirena bāhiraṁ dakkhiṇato nagarassa bhagavato sarīraṁ jhāpessāmā’ti;

dn16:6.15.4 devatānaṁ kho, vāseṭṭhā, adhippāyo:

dn16:6.15.5 ‘mayaṁ bhagavato sarīraṁ dibbehi naccehi gītehi vāditehi mālehi gandhehi sakkarontā garuṁ karontā mānentā pūjentā uttarena uttaraṁ nagarassa haritvā uttarena dvārena nagaraṁ pavesetvā majjhena majjhaṁ nagarassa haritvā puratthimena dvārena nikkhamitvā puratthimato nagarassa makuṭabandhanaṁ nāma mallānaṁ cetiyaṁ ettha bhagavato sarīraṁ jhāpessāmā’”ti.

dn16:6.15.6 “Yathā, bhante, devatānaṁ adhippāyo, tathā hotū”ti.

dn16:6.16.1 Tena kho pana samayena kusinārā yāva sandhisamalasaṅkaṭīrā jaṇṇumattena odhinā mandāravapupphehi santhatā hoti.

dn16:6.16.2 Atha kho devatā ca kosinārakā ca mallā bhagavato sarīraṁ dibbehi ca mānusakehi ca naccehi gītehi vāditehi mālehi gandhehi sakkarontā garuṁ karontā mānentā pūjentā uttarena uttaraṁ nagarassa haritvā uttarena dvārena nagaraṁ pavesetvā majjhena majjhaṁ nagarassa haritvā puratthimena dvārena nikkhamitvā puratthimato nagarassa makuṭabandhanaṁ nāma mallānaṁ cetiyaṁ ettha ca bhagavato sarīraṁ nikkhipiṁsu.

dn16:6.17.1 Atha kho kosinārakā mallā āyasmantaṁ ānandaṁ etadavocuṁ:

dn16:6.17.2 “kathaṁ mayaṁ, bhante ānanda, tathāgatassa sarīre paṭipajjāmā”ti?

dn16:6.17.3 “Yathā kho, vāseṭṭhā, rañño cakkavattissa sarīre paṭipajjanti, evaṁ tathāgatassa sarīre paṭipajjitabban”ti.

dn16:6.17.4 “Kathaṁ pana, bhante ānanda, rañño cakkavattissa sarīre paṭipajjantī”ti?

dn16:6.17.5 “Rañño, vāseṭṭhā, cakkavattissa sarīraṁ ahatena vatthena veṭhenti, ahatena vatthena veṭhetvā vihatena kappāsena veṭhenti, vihatena kappāsena veṭhetvā ahatena vatthena veṭhenti.

dn16:6.17.6 Etena upāyena pañcahi yugasatehi rañño cakkavattissa sarīraṁ veṭhetvā āyasāya teladoṇiyā pakkhipitvā aññissā āyasāya doṇiyā paṭikujjitvā sabbagandhānaṁ citakaṁ karitvā rañño cakkavattissa sarīraṁ jhāpenti.

dn16:6.17.7 Cātumahāpathe rañño cakkavattissa thūpaṁ karonti.

dn16:6.17.8 Evaṁ kho, vāseṭṭhā, rañño cakkavattissa sarīre paṭipajjanti.

dn16:6.17.9 Yathā kho, vāseṭṭhā, rañño cakkavattissa sarīre paṭipajjanti, evaṁ tathāgatassa sarīre paṭipajjitabbaṁ.

dn16:6.17.10 Cātumahāpathe tathāgatassa thūpo kātabbo.

dn16:6.17.11 Tattha ye mālaṁ vā gandhaṁ vā cuṇṇakaṁ vā āropessanti vā abhivādessanti vā cittaṁ vā pasādessanti, tesaṁ taṁ bhavissati dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.

dn16:6.18.1 Atha kho kosinārakā mallā purise āṇāpesuṁ:

dn16:6.18.2 “tena hi, bhaṇe, mallānaṁ vihataṁ kappāsaṁ sannipātethā”ti.

dn16:6.18.3 Atha kho kosinārakā mallā bhagavato sarīraṁ ahatena vatthena veṭhetvā vihatena kappāsena veṭhesuṁ, vihatena kappāsena veṭhetvā ahatena vatthena veṭhesuṁ.

dn16:6.18.4 Etena upāyena pañcahi yugasatehi bhagavato sarīraṁ veṭhetvā āyasāya teladoṇiyā pakkhipitvā aññissā āyasāya doṇiyā paṭikujjitvā sabbagandhānaṁ citakaṁ karitvā bhagavato sarīraṁ citakaṁ āropesuṁ.

dn16:6.19.1 Tena kho pana samayena āyasmā mahākassapo pāvāya kusināraṁ addhānamaggappaṭipanno hoti mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi.

dn16:6.19.2 Atha kho āyasmā mahākassapo maggā okkamma aññatarasmiṁ rukkhamūle nisīdi.

dn16:6.19.3 Tena kho pana samayena aññataro ājīvako kusinārāya mandāravapupphaṁ gahetvā pāvaṁ addhānamaggappaṭipanno hoti.

dn16:6.19.4 Addasā kho āyasmā mahākassapo taṁ ājīvakaṁ dūratova āgacchantaṁ, disvā taṁ ājīvakaṁ etadavoca:

dn16:6.19.5 “apāvuso, amhākaṁ satthāraṁ jānāsī”ti?

dn16:6.19.6 “Āmāvuso, jānāmi, ajja sattāhaparinibbuto samaṇo gotamo.

dn16:6.19.7 Tato me idaṁ mandāravapupphaṁ gahitan”ti.

dn16:6.19.8 Tattha ye te bhikkhū avītarāgā appekacce bāhā paggayha kandanti, chinnapātaṁ papatanti, āvaṭṭanti, vivaṭṭanti:

dn16:6.19.9 “atikhippaṁ bhagavā parinibbuto, atikhippaṁ sugato parinibbuto, atikhippaṁ cakkhuṁ loke antarahito”ti.

dn16:6.19.10 Ye pana te bhikkhū vītarāgā, te satā sampajānā adhivāsenti:

dn16:6.19.11 “aniccā saṅkhārā, taṁ kutettha labbhā”ti.

dn16:6.20.1 Tena kho pana samayena subhaddo nāma vuddhapabbajito tassaṁ parisāyaṁ nisinno hoti.

dn16:6.20.2 Atha kho subhaddo vuddhapabbajito te bhikkhū etadavoca:

dn16:6.20.3 “alaṁ, āvuso, mā socittha, mā paridevittha, sumuttā mayaṁ tena mahāsamaṇena. Upaddutā ca homa:

dn16:6.20.4 ‘idaṁ vo kappati, idaṁ vo na kappatī’ti.

dn16:6.20.5 Idāni pana mayaṁ yaṁ icchissāma, taṁ karissāma, yaṁ na icchissāma, na taṁ karissāmā”ti.

dn16:6.20.6 Atha kho āyasmā mahākassapo bhikkhū āmantesi:

dn16:6.20.7 “alaṁ, āvuso, mā socittha, mā paridevittha.

dn16:6.20.8 Nanu etaṁ, āvuso, bhagavatā paṭikacceva akkhātaṁ:

dn16:6.20.9 ‘sabbeheva piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo’.

dn16:6.20.10 Taṁ kutettha, āvuso, labbhā. ‘Yaṁ taṁ jātaṁ bhūtaṁ saṅkhataṁ palokadhammaṁ, taṁ tathāgatassāpi sarīraṁ mā palujjī’ti, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti.

dn16:6.21.1 Tena kho pana samayena cattāro mallapāmokkhā sīsaṁnhātā ahatāni vatthāni nivatthā:

dn16:6.21.2 “mayaṁ bhagavato citakaṁ āḷimpessāmā”ti na sakkonti āḷimpetuṁ.

dn16:6.21.3 Atha kho kosinārakā mallā āyasmantaṁ anuruddhaṁ etadavocuṁ:

dn16:6.21.4 “ko nu kho, bhante anuruddha, hetu ko paccayo, yenime cattāro mallapāmokkhā sīsaṁnhātā ahatāni vatthāni nivatthā:

dn16:6.21.5 ‘mayaṁ bhagavato citakaṁ āḷimpessāmā’ti na sakkonti āḷimpetun”ti?

dn16:6.21.6 “Aññathā kho, vāseṭṭhā, devatānaṁ adhippāyo”ti.

dn16:6.21.7 “Kathaṁ pana, bhante, devatānaṁ adhippāyo”ti?

dn16:6.21.8 “Devatānaṁ kho, vāseṭṭhā, adhippāyo:

dn16:6.21.9 ‘ayaṁ āyasmā mahākassapo pāvāya kusināraṁ addhānamaggappaṭipanno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi.

dn16:6.21.10 Na tāva bhagavato citako pajjalissati, yāvāyasmā mahākassapo bhagavato pāde sirasā na vandissatī’”ti.

dn16:6.21.11 “Yathā, bhante, devatānaṁ adhippāyo, tathā hotū”ti.

dn16:6.22.1 Atha kho āyasmā mahākassapo yena kusinārā makuṭabandhanaṁ nāma mallānaṁ cetiyaṁ, yena bhagavato citako tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā añjaliṁ paṇāmetvā tikkhattuṁ citakaṁ padakkhiṇaṁ katvā bhagavato pāde sirasā vandi.

dn16:6.22.2 Tānipi kho pañcabhikkhusatāni ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā añjaliṁ paṇāmetvā tikkhattuṁ citakaṁ padakkhiṇaṁ katvā bhagavato pāde sirasā vandiṁsu.

dn16:6.22.3 Vandite ca panāyasmatā mahākassapena tehi ca pañcahi bhikkhusatehi sayameva bhagavato citako pajjali.

dn16:6.23.1 Jhāyamānassa kho pana bhagavato sarīrassa yaṁ ahosi chavīti vā cammanti vā maṁsanti vā nhārūti vā lasikāti vā, tassa neva chārikā paññāyittha, na masi;

dn16:6.23.3 Seyyathāpi nāma sappissa vā telassa vā jhāyamānassa neva chārikā paññāyati, na masi;

dn16:6.23.4 evameva bhagavato sarīrassa jhāyamānassa yaṁ ahosi chavīti vā cammanti vā maṁsanti vā nhārūti vā lasikāti vā, tassa neva chārikā paññāyittha, na masi;

dn16:6.23.6 Tesañca pañcannaṁ dussayugasatānaṁ dveva dussāni na ḍayhiṁsu yañca sabbaabbhantarimaṁ yañca bāhiraṁ.

dn16:6.23.7 Daḍḍhe ca kho pana bhagavato sarīre antalikkhā udakadhārā pātubhavitvā bhagavato citakaṁ nibbāpesi.

dn16:6.23.8 Udakasālatopi abbhunnamitvā bhagavato citakaṁ nibbāpesi.

dn16:6.23.9 Kosinārakāpi mallā sabbagandhodakena bhagavato citakaṁ nibbāpesuṁ.

dn16:6.23.10 Atha kho kosinārakā mallā bhagavato sarīrāni sattāhaṁ sandhāgāre sattipañjaraṁ karitvā dhanupākāraṁ parikkhipāpetvā naccehi gītehi vāditehi mālehi gandhehi sakkariṁsu garuṁ kariṁsu mānesuṁ pūjesuṁ.

dn16:6.24.1 Assosi kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto:

dn16:6.24.2 “bhagavā kira kusinārāyaṁ parinibbuto”ti.

dn16:6.24.3 Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto kosinārakānaṁ mallānaṁ dūtaṁ pāhesi:

dn16:6.24.4 “bhagavāpi khattiyo ahampi khattiyo, ahampi arahāmi bhagavato sarīrānaṁ bhāgaṁ, ahampi bhagavato sarīrānaṁ thūpañca mahañca karissāmī”ti.

dn16:6.24.6 “bhagavā kira kusinārāyaṁ parinibbuto”ti.

dn16:6.24.7 Atha kho vesālikā licchavī kosinārakānaṁ mallānaṁ dūtaṁ pāhesuṁ:

dn16:6.24.8 “bhagavāpi khattiyo mayampi khattiyā, mayampi arahāma bhagavato sarīrānaṁ bhāgaṁ, mayampi bhagavato sarīrānaṁ thūpañca mahañca karissāmā”ti.

dn16:6.24.10 “bhagavā kira kusinārāyaṁ parinibbuto”ti.

dn16:6.24.11 Atha kho kapilavatthuvāsī sakyā kosinārakānaṁ mallānaṁ dūtaṁ pāhesuṁ:

dn16:6.24.12 “bhagavā amhākaṁ ñātiseṭṭho, mayampi arahāma bhagavato sarīrānaṁ bhāgaṁ, mayampi bhagavato sarīrānaṁ thūpañca mahañca karissāmā”ti.

dn16:6.24.14 “bhagavā kira kusinārāyaṁ parinibbuto”ti.

dn16:6.24.15 Atha kho allakappakā bulayo kosinārakānaṁ mallānaṁ dūtaṁ pāhesuṁ:

dn16:6.24.16 “bhagavāpi khattiyo mayampi khattiyā, mayampi arahāma bhagavato sarīrānaṁ bhāgaṁ, mayampi bhagavato sarīrānaṁ thūpañca mahañca karissāmā”ti.

dn16:6.24.18 “bhagavā kira kusinārāyaṁ parinibbuto”ti.

dn16:6.24.19 Atha kho rāmagāmakā koḷiyā kosinārakānaṁ mallānaṁ dūtaṁ pāhesuṁ:

dn16:6.24.20 “bhagavāpi khattiyo mayampi khattiyā, mayampi arahāma bhagavato sarīrānaṁ bhāgaṁ, mayampi bhagavato sarīrānaṁ thūpañca mahañca karissāmā”ti.

dn16:6.24.22 “bhagavā kira kusinārāyaṁ parinibbuto”ti.

dn16:6.24.23 Atha kho veṭṭhadīpako brāhmaṇo kosinārakānaṁ mallānaṁ dūtaṁ pāhesi:

dn16:6.24.24 “bhagavāpi khattiyo ahampismi brāhmaṇo, ahampi arahāmi bhagavato sarīrānaṁ bhāgaṁ, ahampi bhagavato sarīrānaṁ thūpañca mahañca karissāmī”ti.

dn16:6.24.26 “bhagavā kira kusinārāyaṁ parinibbuto”ti.

dn16:6.24.27 Atha kho pāveyyakā mallā kosinārakānaṁ mallānaṁ dūtaṁ pāhesuṁ:

dn16:6.24.28 “bhagavāpi khattiyo mayampi khattiyā, mayampi arahāma bhagavato sarīrānaṁ bhāgaṁ, mayampi bhagavato sarīrānaṁ thūpañca mahañca karissāmā”ti.

dn16:6.25.1 Evaṁ vutte, kosinārakā mallā te saṅghe gaṇe etadavocuṁ:

dn16:6.25.2 “bhagavā amhākaṁ gāmakkhette parinibbuto, na mayaṁ dassāma bhagavato sarīrānaṁ bhāgan”ti.

dn16:6.25.3 Evaṁ vutte, doṇo brāhmaṇo te saṅghe gaṇe etadavoca:

dn16:6.25.12 “Tena hi, brāhmaṇa, tvaññeva bhagavato sarīrāni aṭṭhadhā samaṁ savibhattaṁ vibhajāhī”ti.

dn16:6.25.13 “Evaṁ, bho”ti kho doṇo brāhmaṇo tesaṁ saṅghānaṁ gaṇānaṁ paṭissutvā bhagavato sarīrāni aṭṭhadhā samaṁ suvibhattaṁ vibhajitvā te saṅghe gaṇe etadavoca:

dn16:6.25.14 “imaṁ me bhonto tumbaṁ dadantu ahampi tumbassa thūpañca mahañca karissāmī”ti.

dn16:6.25.15 Adaṁsu kho te doṇassa brāhmaṇassa tumbaṁ.

dn16:6.26.2 “bhagavā kira kusinārāyaṁ parinibbuto”ti.

dn16:6.26.3 Atha kho pippalivaniyā moriyā kosinārakānaṁ mallānaṁ dūtaṁ pāhesuṁ:

dn16:6.26.4 “bhagavāpi khattiyo mayampi khattiyā, mayampi arahāma bhagavato sarīrānaṁ bhāgaṁ, mayampi bhagavato sarīrānaṁ thūpañca mahañca karissāmā”ti.

dn16:6.26.5 “Natthi bhagavato sarīrānaṁ bhāgo, vibhattāni bhagavato sarīrāni.

dn16:6.27.1 Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto rājagahe bhagavato sarīrānaṁ thūpañca mahañca akāsi.

dn16:6.27.2 Vesālikāpi licchavī vesāliyaṁ bhagavato sarīrānaṁ thūpañca mahañca akaṁsu.

dn16:6.27.3 Kapilavatthuvāsīpi sakyā kapilavatthusmiṁ bhagavato sarīrānaṁ thūpañca mahañca akaṁsu.

dn16:6.27.4 Allakappakāpi bulayo allakappe bhagavato sarīrānaṁ thūpañca mahañca akaṁsu.

dn16:6.27.5 Rāmagāmakāpi koḷiyā rāmagāme bhagavato sarīrānaṁ thūpañca mahañca akaṁsu.

dn16:6.27.6 Veṭṭhadīpakopi brāhmaṇo veṭṭhadīpe bhagavato sarīrānaṁ thūpañca mahañca akāsi.

dn16:6.27.7 Pāveyyakāpi mallā pāvāyaṁ bhagavato sarīrānaṁ thūpañca mahañca akaṁsu.

dn16:6.27.8 Kosinārakāpi mallā kusinārāyaṁ bhagavato sarīrānaṁ thūpañca mahañca akaṁsu.

dn16:6.27.9 Doṇopi brāhmaṇo tumbassa thūpañca mahañca akāsi.

dn16:6.27.10 Pippalivaniyāpi moriyā pippalivane aṅgārānaṁ thūpañca mahañca akaṁsu.

dn16:6.27.11 Iti aṭṭha sarīrathūpā navamo tumbathūpo dasamo aṅgārathūpo.

dn16:6.28.21 Mahāparinibbānasuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.

TEKS DI TIGA KERANJANG
IndonesiaTersedia

Terjemahan Indonesia Tiga Keranjang dibuat dengan bantuan AI dan disajikan bersama teks Pāli serta English untuk memudahkan pembacaan dan perbandingan.