‹
DN 14

Mahāpadānasutta

Mahāpadānasutta

Dīgha Nikāya · Terjemahan Indonesia Tiga Keranjang

DN 14
Suasana ajaran · ilustrasi pendamping, bukan bagian dari teks kanonik
KENALI DUNIA DN 14

Kenali dunia dalam sutta ini

Sutta ini adalah salah satu kisah terlengkap tentang kehidupan seorang Buddha sebelum Gotama. Saat membacanya, perhatikan bagaimana pola kehidupan Buddha Vipassī—dari kelahiran hingga pengajaran—menjadi cetak biru yang diulang oleh para Buddha lainnya, dan bagaimana Sang Buddha Gotama menegaskan bahwa pengetahuan-Nya tentang masa lampau adalah akurat.

TOKOH & TEMPAT

Sinopsis singkat

Suatu sore, Sang Buddha mendengar para bhikkhu berbincang tentang kehidupan lampau. Beliau lalu membabarkan kisah tentang para Buddha masa lampau, dimulai dari Buddha Vipassī yang hidup sembilan puluh satu kappa lalu. Kisah ini terinci, meliputi kelahiran, masa muda, empat pertanda yang menggugah, pelepasan keduniawian, perjuangan mencapai pencerahan, hingga permohonan Brahmā agar mengajarkan Dhamma. Sutta ini juga menegaskan bahwa pengetahuan Sang Buddha tentang para Buddha lampau berasal dari penembusan langsung atas prinsip Dhamma dan juga dari informasi para dewa.

Pengantar Tiga Keranjang · bukan bagian dari teks kanonik.

dn14:2.1.1 Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bahūnaṁ vassānaṁ bahūnaṁ vassasatānaṁ bahūnaṁ vassasahassānaṁ accayena sārathiṁ āmantesi:

dn14:2.1.2 ‘yojehi, samma sārathi, bhaddāni bhaddāni yānāni uyyānabhūmiṁ gacchāma subhūmidassanāyā’ti.

dn14:2.1.3 ‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā bhaddāni bhaddāni yānāni yojetvā vipassissa kumārassa paṭivedesi:

dn14:2.1.4 ‘yuttāni kho te, deva, bhaddāni bhaddāni yānāni,

dn14:2.1.6 Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bhaddaṁ bhaddaṁ yānaṁ abhiruhitvā bhaddehi bhaddehi yānehi uyyānabhūmiṁ niyyāsi.

dn14:2.2.1 Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto purisaṁ jiṇṇaṁ gopānasivaṅkaṁ bhoggaṁ daṇḍaparāyanaṁ pavedhamānaṁ gacchantaṁ āturaṁ gatayobbanaṁ.

dn14:2.2.3 ‘ayaṁ pana, samma sārathi, puriso kiṅkato?

dn14:2.2.4 Kesāpissa na yathā aññesaṁ, kāyopissa na yathā aññesan’ti.

dn14:2.2.5 ‘Eso kho, deva, jiṇṇo nāmā’ti.

dn14:2.2.6 ‘Kiṁ paneso, samma sārathi, jiṇṇo nāmā’ti?

dn14:2.2.7 ‘Eso kho, deva, jiṇṇo nāma. Na dāni tena ciraṁ jīvitabbaṁ bhavissatī’ti.

dn14:2.2.8 ‘Kiṁ pana, samma sārathi, ahampi jarādhammo, jaraṁ anatīto’ti?

dn14:2.2.9 ‘Tvañca, deva, mayañcamha sabbe jarādhammā, jaraṁ anatītā’ti.

dn14:2.2.10 ‘Tena hi, samma sārathi, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā. Itova antepuraṁ paccaniyyāhī’ti.

dn14:2.2.11 ‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṁ paccaniyyāsi.

dn14:2.2.12 Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati:

dn14:2.2.13 ‘dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissatī’ti.

dn14:2.3.1 Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā sārathiṁ āmantāpetvā etadavoca:

dn14:2.3.2 ‘kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha? Kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti?

dn14:2.3.3 ‘Na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti.

dn14:2.3.4 ‘Kiṁ pana, samma sārathi, addasa kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto’ti?

dn14:2.3.5 ‘Addasā kho, deva, kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto purisaṁ jiṇṇaṁ gopānasivaṅkaṁ bhoggaṁ daṇḍaparāyanaṁ pavedhamānaṁ gacchantaṁ āturaṁ gatayobbanaṁ.

dn14:2.3.7 “ayaṁ pana, samma sārathi, puriso kiṅkato, kesāpissa na yathā aññesaṁ, kāyopissa na yathā aññesan”ti?

dn14:2.3.8 “Eso kho, deva, jiṇṇo nāmā”ti.

dn14:2.3.9 “Kiṁ paneso, samma sārathi, jiṇṇo nāmā”ti?

dn14:2.3.10 “Eso kho, deva, jiṇṇo nāma na dāni tena ciraṁ jīvitabbaṁ bhavissatī”ti.

dn14:2.3.11 “Kiṁ pana, samma sārathi, ahampi jarādhammo, jaraṁ anatīto”ti?

dn14:2.3.12 “Tvañca, deva, mayañcamha sabbe jarādhammā, jaraṁ anatītā”ti.

dn14:2.3.13 “Tena hi, samma sārathi, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṁ paccaniyyāhī”ti.

dn14:2.3.14 “Evaṁ, devā”ti kho ahaṁ, deva, vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṁ paccaniyyāsiṁ.

dn14:2.3.15 So kho, deva, kumāro antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati:

dn14:2.3.16 “dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissatī”’ti.

dn14:2.4.1 Atha kho, bhikkhave, bandhumassa rañño etadahosi:

dn14:2.4.2 ‘Mā heva kho vipassī kumāro na rajjaṁ kāresi, mā heva vipassī kumāro agārasmā anagāriyaṁ pabbaji, mā heva nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ saccaṁ assa vacanan’ti.

dn14:2.4.3 Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā vipassissa kumārassa bhiyyoso mattāya pañca kāmaguṇāni upaṭṭhāpesi:

dn14:2.4.4 ‘yathā vipassī kumāro rajjaṁ kareyya, yathā vipassī kumāro na agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyya, yathā nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ micchā assa vacanan’ti.

dn14:2.4.5 Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti.

dn14:2.5.1 Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bahūnaṁ vassānaṁ …pe…

dn14:2.6.1 Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto purisaṁ ābādhikaṁ dukkhitaṁ bāḷhagilānaṁ sake muttakarīse palipannaṁ semānaṁ aññehi vuṭṭhāpiyamānaṁ aññehi saṁvesiyamānaṁ.

dn14:2.6.3 ‘ayaṁ pana, samma sārathi, puriso kiṅkato?

dn14:2.6.4 Akkhīnipissa na yathā aññesaṁ, saropissa na yathā aññesan’ti?

dn14:2.6.5 ‘Eso kho, deva, byādhito nāmā’ti.

dn14:2.6.6 ‘Kiṁ paneso, samma sārathi, byādhito nāmā’ti?

dn14:2.6.7 ‘Eso kho, deva, byādhito nāma appeva nāma tamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā’ti.

dn14:2.6.8 ‘Kiṁ pana, samma sārathi, ahampi byādhidhammo, byādhiṁ anatīto’ti?

dn14:2.6.9 ‘Tvañca, deva, mayañcamha sabbe byādhidhammā, byādhiṁ anatītā’ti.

dn14:2.6.10 ‘Tena hi, samma sārathi, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṁ paccaniyyāhī’ti.

dn14:2.6.11 ‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṁ paccaniyyāsi.

dn14:2.6.12 Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati:

dn14:2.6.13 ‘dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati, byādhi paññāyissatī’ti.

dn14:2.7.1 Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā sārathiṁ āmantāpetvā etadavoca:

dn14:2.7.2 ‘kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti?

dn14:2.7.3 ‘Na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti.

dn14:2.7.4 ‘Kiṁ pana, samma sārathi, addasa kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto’ti?

dn14:2.7.5 ‘Addasā kho, deva, kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto purisaṁ ābādhikaṁ dukkhitaṁ bāḷhagilānaṁ sake muttakarīse palipannaṁ semānaṁ aññehi vuṭṭhāpiyamānaṁ aññehi saṁvesiyamānaṁ.

dn14:2.7.7 “ayaṁ pana, samma sārathi, puriso kiṅkato, akkhīnipissa na yathā aññesaṁ, saropissa na yathā aññesan”ti?

dn14:2.7.8 “Eso kho, deva, byādhito nāmā”ti.

dn14:2.7.9 “Kiṁ paneso, samma sārathi, byādhito nāmā”ti?

dn14:2.7.10 “Eso kho, deva, byādhito nāma appeva nāma tamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā”ti.

dn14:2.7.11 “Kiṁ pana, samma sārathi, ahampi byādhidhammo, byādhiṁ anatīto”ti?

dn14:2.7.12 “Tvañca, deva, mayañcamha sabbe byādhidhammā, byādhiṁ anatītā”ti.

dn14:2.7.13 “Tena hi, samma sārathi, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṁ paccaniyyāhī”ti.

dn14:2.7.14 “Evaṁ, devā”ti kho ahaṁ, deva, vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṁ paccaniyyāsiṁ.

dn14:2.7.15 So kho, deva, kumāro antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati:

dn14:2.7.16 “dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati, byādhi paññāyissatī”’ti.

dn14:2.8.1 Atha kho, bhikkhave, bandhumassa rañño etadahosi:

dn14:2.8.2 ‘mā heva kho vipassī kumāro na rajjaṁ kāresi, mā heva vipassī kumāro agārasmā anagāriyaṁ pabbaji, mā heva nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ saccaṁ assa vacanan’ti.

dn14:2.8.3 Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā vipassissa kumārassa bhiyyoso mattāya pañca kāmaguṇāni upaṭṭhāpesi:

dn14:2.8.4 ‘yathā vipassī kumāro rajjaṁ kareyya, yathā vipassī kumāro na agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyya, yathā nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ micchā assa vacanan’ti.

dn14:2.9.1 Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti.

dn14:2.9.2 Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bahūnaṁ vassānaṁ …pe…

dn14:2.10.1 Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto mahājanakāyaṁ sannipatitaṁ nānārattānañca dussānaṁ vilātaṁ kayiramānaṁ.

dn14:2.10.3 ‘kiṁ nu kho so, samma sārathi, mahājanakāyo sannipatito nānārattānañca dussānaṁ vilātaṁ kayiratī’ti?

dn14:2.10.4 ‘Eso kho, deva, kālaṅkato nāmā’ti.

dn14:2.10.5 ‘Tena hi, samma sārathi, yena so kālaṅkato tena rathaṁ pesehī’ti.

dn14:2.10.6 ‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā yena so kālaṅkato tena rathaṁ pesesi.

dn14:2.10.7 Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro petaṁ kālaṅkataṁ, disvā sārathiṁ āmantesi:

dn14:2.10.8 ‘kiṁ panāyaṁ, samma sārathi, kālaṅkato nāmā’ti?

dn14:2.10.9 ‘Eso kho, deva, kālaṅkato nāma. Na dāni taṁ dakkhanti mātā vā pitā vā aññe vā ñātisālohitā, sopi na dakkhissati mātaraṁ vā pitaraṁ vā aññe vā ñātisālohite’ti.

dn14:2.10.10 ‘Kiṁ pana, samma sārathi, ahampi maraṇadhammo maraṇaṁ anatīto;

dn14:2.10.11 mampi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā;

dn14:2.10.12 ahampi na dakkhissāmi devaṁ vā deviṁ vā aññe vā ñātisālohite’ti?

dn14:2.10.13 ‘Tvañca, deva, mayañcamha sabbe maraṇadhammā maraṇaṁ anatītā;

dn14:2.10.14 tampi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā;

dn14:2.10.15 tvampi na dakkhissasi devaṁ vā deviṁ vā aññe vā ñātisālohite’ti.

dn14:2.10.16 ‘Tena hi, samma sārathi, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṁ paccaniyyāhī’ti.

dn14:2.10.17 ‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṁ paccaniyyāsi.

dn14:2.10.18 Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati:

dn14:2.10.19 ‘dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati, byādhi paññāyissati, maraṇaṁ paññāyissatī’ti.

dn14:2.11.1 Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā sārathiṁ āmantāpetvā etadavoca:

dn14:2.11.2 ‘kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti?

dn14:2.11.3 ‘Na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti.

dn14:2.11.4 ‘Kiṁ pana, samma sārathi, addasa kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto’ti?

dn14:2.11.5 ‘Addasā kho, deva, kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto mahājanakāyaṁ sannipatitaṁ nānārattānañca dussānaṁ vilātaṁ kayiramānaṁ.

dn14:2.11.7 “kiṁ nu kho so, samma sārathi, mahājanakāyo sannipatito nānārattānañca dussānaṁ vilātaṁ kayiratī”ti?

dn14:2.11.8 “Eso kho, deva, kālaṅkato nāmā”ti.

dn14:2.11.9 “Tena hi, samma sārathi, yena so kālaṅkato tena rathaṁ pesehī”ti.

dn14:2.11.10 “Evaṁ, devā”ti kho ahaṁ, deva, vipassissa kumārassa paṭissutvā yena so kālaṅkato tena rathaṁ pesesiṁ.

dn14:2.11.11 Addasā kho, deva, kumāro petaṁ kālaṅkataṁ, disvā maṁ etadavoca:

dn14:2.11.12 “kiṁ panāyaṁ, samma sārathi, kālaṅkato nāmā”ti?

dn14:2.11.14 Na dāni taṁ dakkhanti mātā vā pitā vā aññe vā ñātisālohitā, sopi na dakkhissati mātaraṁ vā pitaraṁ vā aññe vā ñātisālohite”ti.

dn14:2.11.15 “Kiṁ pana, samma sārathi, ahampi maraṇadhammo maraṇaṁ anatīto;

dn14:2.11.16 mampi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā;

dn14:2.11.17 ahampi na dakkhissāmi devaṁ vā deviṁ vā aññe vā ñātisālohite”ti?

dn14:2.11.18 “Tvañca, deva, mayañcamha sabbe maraṇadhammā maraṇaṁ anatītā;

dn14:2.11.19 tampi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā, tvampi na dakkhissasi devaṁ vā deviṁ vā aññe vā ñātisālohite”ti.

dn14:2.11.20 “Tena hi, samma sārathi, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṁ paccaniyyāhī”ti.

dn14:2.11.21 “Evaṁ, devā”ti kho ahaṁ, deva, vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṁ paccaniyyāsiṁ.

dn14:2.11.22 So kho, deva, kumāro antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati:

dn14:2.11.23 “dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati, byādhi paññāyissati, maraṇaṁ paññāyissatī”’ti.

dn14:2.12.1 Atha kho, bhikkhave, bandhumassa rañño etadahosi:

dn14:2.12.2 ‘mā heva kho vipassī kumāro na rajjaṁ kāresi, mā heva vipassī kumāro agārasmā anagāriyaṁ pabbaji, mā heva nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ saccaṁ assa vacanan’ti.

dn14:2.12.3 Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā vipassissa kumārassa bhiyyoso mattāya pañca kāmaguṇāni upaṭṭhāpesi:

dn14:2.12.4 ‘yathā vipassī kumāro rajjaṁ kareyya, yathā vipassī kumāro na agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyya, yathā nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ micchā assa vacanan’ti.

dn14:2.13.1 Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti.

dn14:2.13.2 Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bahūnaṁ vassānaṁ bahūnaṁ vassasatānaṁ bahūnaṁ vassasahassānaṁ accayena sārathiṁ āmantesi:

dn14:2.13.3 ‘yojehi, samma sārathi, bhaddāni bhaddāni yānāni, uyyānabhūmiṁ gacchāma subhūmidassanāyā’ti.

dn14:2.13.4 ‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā bhaddāni bhaddāni yānāni yojetvā vipassissa kumārassa paṭivedesi:

dn14:2.13.5 ‘yuttāni kho te, deva, bhaddāni bhaddāni yānāni,

dn14:2.13.7 Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bhaddaṁ bhaddaṁ yānaṁ abhiruhitvā bhaddehi bhaddehi yānehi uyyānabhūmiṁ niyyāsi.

dn14:2.14.1 Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto purisaṁ bhaṇḍuṁ pabbajitaṁ kāsāyavasanaṁ.

dn14:2.14.3 ‘ayaṁ pana, samma sārathi, puriso kiṅkato?

dn14:2.14.4 Sīsampissa na yathā aññesaṁ, vatthānipissa na yathā aññesan’ti?

dn14:2.14.6 ‘Kiṁ paneso, samma sārathi, pabbajito nāmā’ti?

dn14:2.14.7 ‘Eso kho, deva, pabbajito nāma sādhu dhammacariyā sādhu samacariyā sādhu kusalakiriyā sādhu puññakiriyā sādhu avihiṁsā sādhu bhūtānukampā’ti.

dn14:2.14.8 ‘Sādhu kho so, samma sārathi, pabbajito nāma, sādhu dhammacariyā sādhu samacariyā sādhu kusalakiriyā sādhu puññakiriyā sādhu avihiṁsā sādhu bhūtānukampā.

dn14:2.14.9 Tena hi, samma sārathi, yena so pabbajito tena rathaṁ pesehī’ti.

dn14:2.14.10 ‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā yena so pabbajito tena rathaṁ pesesi.

dn14:2.14.11 Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro taṁ pabbajitaṁ etadavoca:

dn14:2.14.13 sīsampi te na yathā aññesaṁ, vatthānipi te na yathā aññesan’ti?

dn14:2.14.15 ‘Kiṁ pana tvaṁ, samma, pabbajito nāmā’ti?

dn14:2.14.16 ‘Ahaṁ kho, deva, pabbajito nāma, sādhu dhammacariyā sādhu samacariyā sādhu kusalakiriyā sādhu puññakiriyā sādhu avihiṁsā sādhu bhūtānukampā’ti.

dn14:2.14.17 ‘Sādhu kho tvaṁ, samma, pabbajito nāma sādhu dhammacariyā sādhu samacariyā sādhu kusalakiriyā sādhu puññakiriyā sādhu avihiṁsā sādhu bhūtānukampā’ti.

dn14:2.15.1 Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro sārathiṁ āmantesi:

dn14:2.15.2 ‘tena hi, samma sārathi, rathaṁ ādāya itova antepuraṁ paccaniyyāhi.

dn14:2.15.3 Ahaṁ pana idheva kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāmī’ti.

dn14:2.15.4 ‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā rathaṁ ādāya tatova antepuraṁ paccaniyyāsi.

dn14:2.15.5 Vipassī pana kumāro tattheva kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbaji.

dn14:2.16.1 Assosi kho, bhikkhave, bandhumatiyā rājadhāniyā mahājanakāyo caturāsītipāṇasahassāni:

dn14:2.16.2 ‘vipassī kira kumāro kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito’ti.

dn14:2.16.4 ‘na hi nūna so orako dhammavinayo, na sā orakā pabbajjā, yattha vipassī kumāro kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.

dn14:2.16.5 Vipassīpi nāma kumāro kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissati, kimaṅgaṁ pana mayan’ti.

dn14:2.16.6 Atha kho, so bhikkhave, mahājanakāyo caturāsītipāṇasahassāni kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā vipassiṁ bodhisattaṁ agārasmā anagāriyaṁ pabbajitaṁ anupabbajiṁsu.

dn14:2.16.7 Tāya sudaṁ, bhikkhave, parisāya parivuto vipassī bodhisatto gāmanigamajanapadarājadhānīsu cārikaṁ carati.

dn14:2.17.1 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:

dn14:2.17.2 ‘na kho metaṁ patirūpaṁ yohaṁ ākiṇṇo viharāmi, yannūnāhaṁ eko gaṇamhā vūpakaṭṭho vihareyyan’ti.

dn14:2.17.3 Atha kho, bhikkhave, vipassī bodhisatto aparena samayena eko gaṇamhā vūpakaṭṭho vihāsi, aññeneva tāni caturāsītipabbajitasahassāni agamaṁsu, aññena maggena vipassī bodhisatto.

dn14:2.18.1 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa vāsūpagatassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:

dn14:2.18.2 ‘kicchaṁ vatāyaṁ loko āpanno, jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca, atha ca panimassa dukkhassa nissaraṇaṁ nappajānāti jarāmaraṇassa,

dn14:2.18.3 kudāssu nāma imassa dukkhassa nissaraṇaṁ paññāyissati jarāmaraṇassā’ti?

dn14:2.18.4 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.18.5 ‘kimhi nu kho sati jarāmaraṇaṁ hoti, kiṁpaccayā jarāmaraṇan’ti?

dn14:2.18.6 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.18.7 ‘jātiyā kho sati jarāmaraṇaṁ hoti, jātipaccayā jarāmaraṇan’ti.

dn14:2.18.8 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.18.9 ‘kimhi nu kho sati jāti hoti, kiṁpaccayā jātī’ti?

dn14:2.18.10 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.18.11 ‘bhave kho sati jāti hoti, bhavapaccayā jātī’ti.

dn14:2.18.12 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.18.13 ‘kimhi nu kho sati bhavo hoti, kiṁpaccayā bhavo’ti?

dn14:2.18.14 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.18.15 ‘upādāne kho sati bhavo hoti, upādānapaccayā bhavo’ti.

dn14:2.18.16 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.18.17 ‘kimhi nu kho sati upādānaṁ hoti, kiṁpaccayā upādānan’ti?

dn14:2.18.18 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.18.19 ‘taṇhāya kho sati upādānaṁ hoti, taṇhāpaccayā upādānan’ti.

dn14:2.18.20 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.18.21 ‘kimhi nu kho sati taṇhā hoti, kiṁpaccayā taṇhā’ti?

dn14:2.18.22 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.18.23 ‘vedanāya kho sati taṇhā hoti, vedanāpaccayā taṇhā’ti.

dn14:2.18.24 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.18.25 ‘kimhi nu kho sati vedanā hoti, kiṁpaccayā vedanā’ti?

dn14:2.18.26 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.18.27 ‘phasse kho sati vedanā hoti, phassapaccayā vedanā’ti.

dn14:2.18.28 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.18.29 ‘kimhi nu kho sati phasso hoti, kiṁpaccayā phasso’ti?

dn14:2.18.30 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.18.31 ‘saḷāyatane kho sati phasso hoti, saḷāyatanapaccayā phasso’ti.

dn14:2.18.32 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.18.33 ‘kimhi nu kho sati saḷāyatanaṁ hoti, kiṁpaccayā saḷāyatanan’ti?

dn14:2.18.34 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.18.35 ‘nāmarūpe kho sati saḷāyatanaṁ hoti, nāmarūpapaccayā saḷāyatanan’ti.

dn14:2.18.36 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.18.37 ‘kimhi nu kho sati nāmarūpaṁ hoti, kiṁpaccayā nāmarūpan’ti?

dn14:2.18.38 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.18.39 ‘viññāṇe kho sati nāmarūpaṁ hoti, viññāṇapaccayā nāmarūpan’ti.

dn14:2.18.40 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.18.41 ‘kimhi nu kho sati viññāṇaṁ hoti, kiṁpaccayā viññāṇan’ti?

dn14:2.18.42 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.18.43 ‘nāmarūpe kho sati viññāṇaṁ hoti, nāmarūpapaccayā viññāṇan’ti.

dn14:2.19.1 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.19.2 ‘paccudāvattati kho idaṁ viññāṇaṁ nāmarūpamhā, nāparaṁ gacchati.

dn14:2.19.3 Ettāvatā jāyetha vā jiyyetha vā miyyetha vā cavetha vā upapajjetha vā, yadidaṁ

dn14:2.19.4 nāmarūpapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.

dn14:2.19.5 Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’.

dn14:2.19.6 ‘Samudayo samudayo’ti kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

dn14:2.20.1 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.20.2 ‘kimhi nu kho asati jarāmaraṇaṁ na hoti, kissa nirodhā jarāmaraṇanirodho’ti?

dn14:2.20.3 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.20.4 ‘jātiyā kho asati jarāmaraṇaṁ na hoti, jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’ti.

dn14:2.20.5 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.20.6 ‘kimhi nu kho asati jāti na hoti, kissa nirodhā jātinirodho’ti?

dn14:2.20.7 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.20.8 ‘bhave kho asati jāti na hoti, bhavanirodhā jātinirodho’ti.

dn14:2.20.9 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.20.10 ‘kimhi nu kho asati bhavo na hoti, kissa nirodhā bhavanirodho’ti?

dn14:2.20.11 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.20.12 ‘upādāne kho asati bhavo na hoti, upādānanirodhā bhavanirodho’ti.

dn14:2.20.13 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.20.14 ‘kimhi nu kho asati upādānaṁ na hoti, kissa nirodhā upādānanirodho’ti?

dn14:2.20.15 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.20.16 ‘taṇhāya kho asati upādānaṁ na hoti, taṇhānirodhā upādānanirodho’ti.

dn14:2.20.17 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.20.18 ‘kimhi nu kho asati taṇhā na hoti, kissa nirodhā taṇhānirodho’ti?

dn14:2.20.19 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.20.20 ‘vedanāya kho asati taṇhā na hoti, vedanānirodhā taṇhānirodho’ti.

dn14:2.20.21 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.20.22 ‘kimhi nu kho asati vedanā na hoti, kissa nirodhā vedanānirodho’ti?

dn14:2.20.23 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.20.24 ‘phasse kho asati vedanā na hoti, phassanirodhā vedanānirodho’ti.

dn14:2.20.25 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.20.26 ‘kimhi nu kho asati phasso na hoti, kissa nirodhā phassanirodho’ti?

dn14:2.20.27 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.20.28 ‘saḷāyatane kho asati phasso na hoti, saḷāyatananirodhā phassanirodho’ti.

dn14:2.20.29 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.20.30 ‘kimhi nu kho asati saḷāyatanaṁ na hoti, kissa nirodhā saḷāyatananirodho’ti?

dn14:2.20.31 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.20.32 ‘nāmarūpe kho asati saḷāyatanaṁ na hoti, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho’ti.

dn14:2.20.33 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.20.34 ‘kimhi nu kho asati nāmarūpaṁ na hoti, kissa nirodhā nāmarūpanirodho’ti?

dn14:2.20.35 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.20.36 ‘viññāṇe kho asati nāmarūpaṁ na hoti, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho’ti.

dn14:2.20.37 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.20.38 ‘kimhi nu kho asati viññāṇaṁ na hoti, kissa nirodhā viññāṇanirodho’ti?

dn14:2.20.39 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:

dn14:2.20.40 ‘nāmarūpe kho asati viññāṇaṁ na hoti, nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho’ti.

dn14:2.21.1 Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:

dn14:2.21.2 ‘adhigato kho myāyaṁ maggo sambodhāya yadidaṁ—

dn14:2.21.3 nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti.

dn14:2.21.4 Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti’.

dn14:2.21.5 ‘Nirodho nirodho’ti kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

dn14:2.22.1 Atha kho, bhikkhave, vipassī bodhisatto aparena samayena pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī vihāsi:

dn14:2.22.2 ‘iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo;

dn14:2.22.3 iti vedanā, iti vedanāya samudayo, iti vedanāya atthaṅgamo;

dn14:2.22.4 iti saññā, iti saññāya samudayo, iti saññāya atthaṅgamo;

dn14:2.22.5 iti saṅkhārā, iti saṅkhārānaṁ samudayo, iti saṅkhārānaṁ atthaṅgamo;

dn14:2.22.6 iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti,

dn14:2.22.7 tassa pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassino viharato na cirasseva anupādāya āsavehi cittaṁ vimuccīti.

TEKS DI TIGA KERANJANG
IndonesiaTersedia

Terjemahan Indonesia Tiga Keranjang dibuat dengan bantuan AI dan disajikan bersama teks Pāli serta English untuk memudahkan pembacaan dan perbandingan.